Standardy kontroli NIK wyznaczają wspólne ramy planowania, prowadzenia i dokumentowania kontroli oraz formułowania ocen i wniosków pokontrolnych. Służą zachowaniu profesjonalnego poziomu kontroli i spójnego podejścia do ich realizacji. Uwzględniają obowiązujące przepisy prawa, międzynarodowe standardy i dobre praktyki oraz dorobek i doświadczenia NIK.
Standardy kontroli NIK nie są ujęte w jednym dokumencie. Tworzą spójny system wzajemnie uzupełniających się zasad wynikających z przepisów prawa, regulacji wewnętrznych oraz dorobku metodycznego NIK. System ten został ukształtowany z uwzględnieniem zakresu działalności NIK i polskiego porządku prawnego, a także zasad INTOSAI, Międzynarodowych Standardów Najwyższych Organów Kontroli (ISSAI), wskazówek INTOSAI (GUID) oraz innych uznanych rozwiązań w zakresie kontroli sektora publicznego.
Stosowanie standardów wspierają wskazówki metodyczne dostępne w wewnętrznej bazie wiedzy. Zawierają one praktyczne objaśnienia, narzędzia, przykłady i dobre praktyki dotyczące kolejnych etapów kontroli. Nie mają charakteru normatywnego i są aktualizowane z uwzględnieniem doświadczeń oraz potrzeb wynikających z praktyki kontrolnej.
Opis grafiki
System standardów kontroli NIK.
Głównym elementem systemu są "Wspólne ramy prowadzenia kontroli NIK", które obejmują: planowanie, prowadzenie, dokumentowanie, oceny i wnioski. Ramy te opierają się na sześciu powiązanych ze sobą obszarach:
- Przepisy prawa (Konstytucja RP, ustawa o NIK i inne przepisy prawa).
- Regulacje wewnętrzne (zasady i wymagania dotyczące działalności kontrolnej).
- Strategia NIK (priorytetowe kierunki działania).
- Dorobek metodyczny NIK (ugruntowane doświadczenia z praktyki kontrolnej, Podręcznik kontrolera).
- Wskazówki metodyczne (praktyczne objaśnienia, narzędzia, przykłady, dobre praktyki).
- Regulacje międzynarodowe (zasady INTOSAI, standardy ISSAI, wytyczne GUID z uwzględnieniem mandatu NIK).
Źródło: opracowanie własne NIK.
Międzynarodowe standardy najwyższych organów kontroli
NIK jest członkiem INTOSAI (International Organization of Supreme Audit Institutions). Członkostwo to ma charakter organizacyjny i zawodowy, stwarzając możliwość aktywnego uczestnictwa w rozwoju międzynarodowych standardów i dobrych praktyk kontroli sektora publicznego.
INTOSAI opracowuje Międzynarodowe Standardy Najwyższych Organów Kontroli (ISSAI, International Standards of Supreme Audit Institutions) oraz wytyczne (guidance), które wyznaczają uznane na świecie ramy prawne, etyczne i metodyczne prowadzenia kontroli w sektorze publicznym. Zakres ich stosowania jest dostosowywany do uprawnień poszczególnych najwyższych organów kontroli oraz krajowych porządków prawnych. Rozwiązania przyjęte w procedurach kontrolnych NIK zostały opracowane z uwzględnieniem standardów INTOSAI, co potwierdza ich istotne znaczenie dla rozwoju metodyki kontroli stosowanej przez Izbę.