Pracownicy Najwyższej Izby Kontroli należą do szeroko rozumianej kategorii pracowników sfery administracji państwowej. Podstawowym aktem prawnym regulującym pozycję pracowników NIK stanowi ustawa o Najwyższej Izbie Kontroli oraz wydane na jej podstawie akty wykonawcze, jak również wskazane w ustawie o NIK przepisy o pracownikach urzędów państwowych. W sprawach nieuregulowanych w powyższych przepisach na podstawie art. 5 Kodeksu pracy należy stosować przepisy tego kodeksu.

Zgodnie z art. 66 ust. 1 ustawy o Najwyższej Izbie Kontroli wyróżnia się trzy kategorie pracowników Izby:

• członków kierownictwa NIK: Prezes, wiceprezesi, dyrektor generalny,
• pracowników nadzorujących lub wykonujących czynności kontrolne,
• pracowników administracyjnych i obsługi.

Przynależność do poszczególnej kategorii pracowników Izby rozstrzyga o podstawie zatrudnienia, uprawnieniach i obowiązkach, zasadach odpowiedzialności oraz regulacjach prawnych dotyczących osób zatrudnionych w NIK.

Prezesa Najwyższej Izby Kontroli powołuje Sejm bezwzględną większością głosów za zgodą Senatu na wniosek Marszałka Sejmu lub grupy co najmniej 35 posłów. Wiceprezesów Najwyższej Izby Kontroli w liczbie od 2 do 4 powołuje i odwołuje Marszałek Sejmu na wniosek Prezesa NIK. Dyrektora generalnego powołuje i odwołuje Prezes NIK za zgodą Marszałka Sejmu. Przy pomocy wiceprezesów oraz dyrektora generalnego Prezes NIK kieruje działalnością Izby. Prezes NIK może w formie pisemnej upoważnić wiceprezesów i dyrektora generalnego oraz dyrektorów jednostek organizacyjnych do załatwiania spraw w jego imieniu, w tym do podejmowania określonych decyzji. Status pracowniczy kierownictwa Najwyższej Izby Kontroli oprócz wspomnianych przepisów ustawy o NIK, Kodeksu pracy i przepisów o pracownikach urzędów państwowych określają także w odniesieniu do Prezesa NIK art. 205 Konstytucji, a w stosunku do Prezesa i wiceprezesów NIK przepisy ustawy z dnia 31 lipca 1981 r. o wynagrodzeniu osób zajmujących kierownicze stanowiska państwowe.

Pracownicy nadzorujący lub wykonujący czynności kontrolne stanowią kategorię pracowników merytorycznych NIK powołaną do bezpośredniej realizacji zadań Izby. Zgodnie z art. 68 ustawy o NIK stosunek pracy z pracownikami nadzorującymi lub wykonującymi czynności kontrolne nawiązuje się na podstawie mianowania poprzedzonego umową o pracę na czas określony nie dłuższy niż 3 lata. Mianowanie jest uzależnione od aplikacji kontrolerskiej zakończonej złożeniem egzaminu z wynikiem pozytywnym. Prezes NIK może, w przypadkach uzasadnionych kwalifikacjami lub praktyką zawodową, mianować pracownika nadzorującego lub wykonującego czynności kontrolne bez uprzedniego zawierania umowy o pracę, a także bez zachowania wymogu aplikacji kontrolerskiej.

Pracownik wykonujący lub nadzorujący czynności kontrolne może być zatrudniony na podstawie umowy o pracę, jeżeli pracuje w niepełnym wymiarze godzin.

Pracownicy administracyjni i obsługi zatrudniani są na podstawie umowy o pracę. Stosuje się do nich przepisy dotyczące ogółu pracowników NIK oraz przepisy powszechnie obowiązującego prawa pracy.